ANALISIS GAYA BAHASA PADA NOVEL PERAWAN REMAJA DALAM CENGKERAMAN MILITER KARYA PRAMOEDYA ANANTA TOER - repository perpustakaan

  

ANALISIS GAYA BAHASA PADA NOVEL PERAWAN REMAJA DALAM

CENGKERAMAN MILITER KARYA PRAMOEDYA ANANTA TOER

SKRIPSI

  Disusun untuk Memenuhi Sebagai Syarat Memperoleh Gelar Sarjana Strata Satu (S.1)

  

Oleh

SILFIANA SAFITRI

1301040088

  

PROGRAM STUDI PENDIDIKAN BAHASA DAN SASTRA INDONESIA

FAKULTAS KEGURUAN DAN ILMU PENDIDIKAN

UNIVERSITAS MUHAMMADIYAH PURWOKERTO

2017

  

MOTTO

Bermimpi tanpa mau melakukan sesuatu untuk membuat mimpi menjadi kenyataan

menggiring kita kepada kehidupan yang tidak pernah menghasilkan buah

  

(Aa Gym)

Jadilah orang yang bermanfaat bagi orang lain

(Peneliti)

  

PERSEMBAHAN

  Terima kasih kepada Allah SWT yang telah memberikan kesehatan, kenikmatan, dan kesempatan atas segala usahaku, sehingga skripsi ini dapat diselesaikan. Saya persembahkan skripsi ini untuk :

  1. Bapak Slamet Pujiono dan ibu Suratmi yang selama ini sudah mendukung dan mendoakan saya serta memberikan materi yang sudah tidak terhitung lagi demi kesuksesan saya.

  2. Saudara-saudaraku yang ikut memberikan semangat dalam menyelesaikan skripsi.

  3. Serta teman-teman PBSI 8B yang sudah memberikan semangat dan dukungan dalam menyelesaikan skripsi.

  

KATA PENGANTAR

Assalamualaikum warrahmatullahi wabarrakatuh

  Puji syukur penulis panjatkan kepada Allah SWT, atas segala limpahan rahmat dan hidayah-Nya sehingga penulis dapat menyelesaikan skripsi yang berjudul Analisis Gaya Bahasa pada Novel Perawan Remaja dalam Cengkeraman Militer Karya Pramoedya Ananta Toer. Penyusunan skripsi ini tidak terlepas dari bantuan beberapa pihak. Oleh karena itu, dengan segala kerendahan hati penulis sampaikan terima kasih kepada :

  1. Drs. Eko Suroso, M.Pd, Ketua Program Studi Pendidikan Bahasa dan Sastra Indonesia yang telah membantu kelancaran proses penyusunan skripsi.

  2. Drs. H. Sukristanto, M.Pd, pembimbing I yang telah membimbing penulis sehingga dapat menyelesaikan skripsi ini.

  3. Akhmad Fauzan, M.Pd, pembimbing II yang telah membimbing penulis sehingga dapat menyelesaikan skripsi ini.

  4. Dewan penguji yang telah memberikan arahan yang sangat bermanfaat pada penulis.

  5. Semua pihak yang telah membantu dalam penyelesaian skripsi ini.

  Harapan penulis semoga skripsi ini dapat bermanfaat bagi perkembangan ilmu pengetahuan serta pengajaran bahasa dan sastra Indonesia.

  Wassalamualaikum warrahmatullahi wabarrakatuh

  Purwokerto, 08 Juni 2017 Yang menyatakan,

  DAFTAR ISI

  JUDUL ...................................................................................................................... i PERSETUJUAN ....................................................................................................... ii PENGESAHAN ........................................................................................................ iii SURAT PERNYATAAN ......................................................................................... iv MOTTO .................................................................................................................... v PERSEMBAHAN ..................................................................................................... vi KATA PENGANTAR .............................................................................................. vii DAFTAR ISI ............................................................................................................. viii DAFTAR LAMPIRAN ............................................................................................. xi ABSTRAK ................................................................................................................ xii

  ABSTRACT ................................................................................................................. xiii

  BAB I PENDAHULUAN ................................................................................... 1 A. Latar Belakang ................................................................................... 1 B. Rumusan Masalah ............................................................................. 6 C. Tujuan Penelitian ............................................................................... 6 D. Manfaat Penelitian ............................................................................. 6 BAB II LANDASAN TEORI .............................................................................. 8 A. Penelitian yang Relevan ..................................................................... 8 B. Novel .................................................................................................. C. Stilistika .............................................................................................. 9 D. Gaya Bahasa ....................................................................................... 10

  1. Pengertian Gaya Bahasa ............................................................... 10

  2. Jenis Gaya Bahasa ........................................................................ 11

  a. Gaya Bahasa berdasarkan Struktur Kalimat ........................... 13 1) Klimaks ............................................................................. 14 2) Antiklmaks ....................................................................... 14 3) Paralelisme ....................................................................... 15 4) Antithesis .......................................................................... 15 5) Repetisi ............................................................................. 16

  b. Gaya Bahasa berdasarkan Langsung Tidaknya Makna .......... 17 1) Gaya bahasa retoris ........................................................... 18

  a) Aliterasi ...................................................................... 18

  b) Asonansi ..................................................................... 18

  c) Anastrof atau Inversi .................................................. 19

  d) Apofasis ...................................................................... 19

  e) Apostrof ...................................................................... 20

  f) Asindeton .................................................................... 20

  g) Polisindeton ................................................................ 21

  h) Kiasmus ...................................................................... 21 i) Elipsis ......................................................................... 22 j) Eufimisme ................................................................... 22

  k) Litotes ......................................................................... 23 l) Histeron proteron ........................................................ 23 m) Pleonasme dan Tautologi ........................................... 24 n) Perifrasis ..................................................................... 25 o) Prolepsis atau Antisipasi ............................................. 25 p) Erotesis atau Pertanyaan Retoris ................................ 26 q) Silepsis dan Zeugma ................................................... 26 r) Koreksio atau Eparnotosis .......................................... 27 s) Hiperbola .................................................................... 28 t) Paradoks ..................................................................... 28 u) Oksimoron .................................................................. 28

  2) Gaya bahasa kiasan ........................................................... 29

  a) Simile .......................................................................... 29

  b) Metafora ..................................................................... 30

  c) Alegori, Parabel, dan Fabel ........................................ 31

  d) Personifikasi atau Prosopopoeia ................................. 32

  e) Alusi ........................................................................... 32

  f) Eponim ....................................................................... 33

  g) Epitet ........................................................................... 33

  h) Sinekdoke ................................................................... 33 i) Metonomia .................................................................. 34 j) Antonomasia ............................................................... 35 k) Hipalase ...................................................................... 35 l) Ironi, Sinisme, dan Sarkasme ..................................... 36 m) Satire ........................................................................... 37 n) Inuendo ....................................................................... 38 o) Antifrasis .................................................................... 38 p) Pun atau Paronomasia ................................................. 39

  

BAB III METODE PENELITIAN ...................................................................... 40

A. Jenis Penelitian ................................................................................... 40 B. Pendekatan Penelitian ......................................................................... 40 C. Objek Penelitian ................................................................................. 40 D. Data dan Sumber Data ........................................................................ 41

  1. Data ............................................................................................... 41

  2. Sumber Data ................................................................................. 41

  E. Teknik Pengumpulan data .................................................................. 41

  F. Metode Penelitian ............................................................................... 42

  G. Teknik Analisis Data .......................................................................... 42

  H. Langkah Kerja Penelitian ................................................................... 42

  

BAB IV HASIL PENELITIAN DAN PEMBAHASAN ..................................... 44

A. Hasil Penelitian .................................................................................. 44

  1. Gaya bahasa berdasarkan struktur kalimat .................................. 44

  a. Klimaks ............................................................................... 45

  b. Antiklimaks .......................................................................... 50

  c. Paralelisme ........................................................................... 53

  d. Antithesis .............................................................................. 57

  e. Anafora ................................................................................. 63

  f. Epanalepsis ........................................................................... 68

  g. Anadiplosis ........................................................................... 69

  h. Epistrofa ............................................................................... 72 i. Epizeuksis............................................................................. 74

  2. Gaya Bahasa Berdasarkan Langsung Tidaknya Makna .............. 78

  a. Gaya bahasa retoris ............................................................. 78 1) Hiperbola ....................................................................... 78 2) Asindeton ...................................................................... 85 3) Polisindeton ................................................................... 87 4) Pleonasme ..................................................................... 88 5) Tautologi ....................................................................... 92 6) Silepsis .......................................................................... 93 7) Elipsis ............................................................................ 94 8) Anastrof atau Inversi ..................................................... 95 9) Eufimisme ..................................................................... 96 10) Paradoks ........................................................................ 98 11) Litotes ............................................................................ 99 12) Koreksio atau Eparnotosis ............................................. 101

  b. Gaya bahasa kiasan .............................................................. 102 1) Simile ............................................................................ 102 2) Ironi ............................................................................... 112 3) Sinisme .......................................................................... 115 4) Sarkasme ...................................................................... 115 5) Personifikasi .................................................................. 117 6) Metafora ........................................................................ 129 7) Sinekdoke ..................................................................... 134 8) Metonomia .................................................................... 135

  B. Pembahasan ........................................................................................ 136

  

BAB V PENUTUP ............................................................................................... 141

A. Simpulan ............................................................................................ 141 B. Saran .................................................................................................. 141

DAFTAR PUSTAKA .............................................................................................. 142

LAMPIRAN ............................................................................................................. 143


Dokumen baru

PENGARUH PENERAPAN MODEL DISKUSI TERHADAP KEMAMPUAN TES LISAN SISWA PADA MATA PELAJARAN ALQUR’AN HADIS DI MADRASAH TSANAWIYAH NEGERI TUNGGANGRI KALIDAWIR TULUNGAGUNG Institutional Repository of IAIN Tulungagung

69 1617 16

PENGARUH PENERAPAN MODEL DISKUSI TERHADAP KEMAMPUAN TES LISAN SISWA PADA MATA PELAJARAN ALQUR’AN HADIS DI MADRASAH TSANAWIYAH NEGERI TUNGGANGRI KALIDAWIR TULUNGAGUNG Institutional Repository of IAIN Tulungagung

25 416 43

PENGARUH PENERAPAN MODEL DISKUSI TERHADAP KEMAMPUAN TES LISAN SISWA PADA MATA PELAJARAN ALQUR’AN HADIS DI MADRASAH TSANAWIYAH NEGERI TUNGGANGRI KALIDAWIR TULUNGAGUNG Institutional Repository of IAIN Tulungagung

26 376 23

PENGARUH PENERAPAN MODEL DISKUSI TERHADAP KEMAMPUAN TES LISAN SISWA PADA MATA PELAJARAN ALQUR’AN HADIS DI MADRASAH TSANAWIYAH NEGERI TUNGGANGRI KALIDAWIR TULUNGAGUNG Institutional Repository of IAIN Tulungagung

8 237 24

PENGARUH PENERAPAN MODEL DISKUSI TERHADAP KEMAMPUAN TES LISAN SISWA PADA MATA PELAJARAN ALQUR’AN HADIS DI MADRASAH TSANAWIYAH NEGERI TUNGGANGRI KALIDAWIR TULUNGAGUNG Institutional Repository of IAIN Tulungagung

19 345 23

KREATIVITAS GURU DALAM MENGGUNAKAN SUMBER BELAJAR UNTUK MENINGKATKAN KUALITAS PEMBELAJARAN PENDIDIKAN AGAMA ISLAM DI SMPN 2 NGANTRU TULUNGAGUNG Institutional Repository of IAIN Tulungagung

28 487 14

KREATIVITAS GURU DALAM MENGGUNAKAN SUMBER BELAJAR UNTUK MENINGKATKAN KUALITAS PEMBELAJARAN PENDIDIKAN AGAMA ISLAM DI SMPN 2 NGANTRU TULUNGAGUNG Institutional Repository of IAIN Tulungagung

22 429 50

KREATIVITAS GURU DALAM MENGGUNAKAN SUMBER BELAJAR UNTUK MENINGKATKAN KUALITAS PEMBELAJARAN PENDIDIKAN AGAMA ISLAM DI SMPN 2 NGANTRU TULUNGAGUNG Institutional Repository of IAIN Tulungagung

9 276 17

KREATIVITAS GURU DALAM MENGGUNAKAN SUMBER BELAJAR UNTUK MENINGKATKAN KUALITAS PEMBELAJARAN PENDIDIKAN AGAMA ISLAM DI SMPN 2 NGANTRU TULUNGAGUNG Institutional Repository of IAIN Tulungagung

13 446 30

KREATIVITAS GURU DALAM MENGGUNAKAN SUMBER BELAJAR UNTUK MENINGKATKAN KUALITAS PEMBELAJARAN PENDIDIKAN AGAMA ISLAM DI SMPN 2 NGANTRU TULUNGAGUNG Institutional Repository of IAIN Tulungagung

23 511 23