PENGGUNAAN SISTEM E LEARNING DI FAKULTI

PENGGUNAAN SISTEM E-LEARNING DI FAKULTI PENDIDIKAN
UNIVERSITI TEKNOLOGI MALAYSIA

MOHD AZIZOL BIN MOHAMED

FAKULTI PENDIDIKAN
UNIVERSITI TEKNOLOGI MALAYSIA

i

UNIVERSITI TEKNOLOGI MALAYSIA

BORANG PENGESAHAN STATUS TESIS
JUDUL:

PENGGUNAAN SISTEM E-LEARNING DI FAKULTI
PENDIDIKAN UNIVERSITI TEKNOLOGI MALAYSIA

SESI PENGAJIAN :
Saya :

2010/2011

MOHD AZIZOL BIN MOHAMED
(HURUF BESAR)

mengaku membenarkan tesis ini disimpan di Perpustakaan Universiti Teknologi Malaysia
dengan syarat-syarat kegunaan seperti berikut :
1. Tesis adalah hakmilik Universiti Teknologi Malaysia.
2. Perpustakaan Universiti Teknologi Malaysia dibenarkan membuat salinan untuk tujuan
pengajian mereka.
3. Perpustakaan dibenarkan membuat salinan tesis ini sebagai bahan pertukaran antara
institusi pengajian tinggi.
4. **Sila tandakan ( )

SULIT

(Mengandungi maklumat yang berdarjah keselamatan atau kepentingan
Malaysia seperti yang termaktub di dalam AKTA RAHSIA RASMI 1972)

TERHAD (Mengandungi maklumat TERHAD yang telah ditentukan oleh organisasi/
badan di mana penyelidikan dijalankan)



TIDAK TERHAD
Disahkan oleh

____________________________________
(TANDATANGAN PENULIS)
Alamat Tetap : 9215/1 KG BARU PADANG

_______________________________
(TANDATANGAN PENYELIA)
TN. HJ. HASSAN BIN HUSHIN

(NAMA PENYELIA)

NENAS, 21030 KUALA
TERENGGANU, TERANGGANU
Tarikh :

Tarikh :

CATATAN : * Potong yang tidak berkenaan.
** Jika tesis ini SULIT atau TERHAD, sila lampirkan surat daripada pihak
berkuasa/organisasi berkenaan dengan menyatakan sekali tempoh tesis ini perlu
dikelaskan sebagai SULIT atau TERHAD.
 Tesis dimaksudkan sebagai tesis bagi Ijazah Doktor Falsafah san Sarjana secara
penyelidikan, atau disertasi bagi pengajian secara kerja kursus dan penyelidikan,
atau Laporan Projek Sarjana Muda (PSM).

ii

PENGAKUAN

Saya akui bahawa saya telah membaca karya ini dan pada pandangan saya karya ini
adalah memadai dari segi skop dan kualiti untuk tujuan penganugerahan
Ijazah Sarjana Muda Sains Serta Pendidikan (Fizik).”

Tandatangan: ……………………………….
Nama Penyelia: TN. HJ. HASSAN BIN HUSHIN

Tarikh: MEI 2011

iii

PENGGUNAAN SISTEM E-LEARNING DI FAKULTI PENDIDIKAN
UNIVERSITI TEKNOLOGI MALAYSIA

MOHD AZIZOL BIN MOHAMED

Laporan projek ini dikemukakan sebagai memenuhi syarat penganugerahan
Ijazah Sarjana Muda Sains Serta Pendidikan (Fizik)

Fakulti Pendidikan
Universiti Teknologi Malaysia

MEI 2011

iv

“Saya akui karya ini adalah hasil kerja saya sendiri kecuali nukilan dan ringkasan
yang tiap-tiap satunya telah saya jelaskan sumbernya”

Tandatangan : __________________________________
Nama penulis : __________________________________
MOHD AZIZOL BIN MOHAMED
Tarikh

: __________________________________

v

DEDIKASI

Syukur ke Hadrat Ilahi kerana hanya dengan limpah
kurnia-Nya sahajalah dapat saya menyiapkan

Sarjana Muda ini. Alhamdulillah.
Buat:
Ibu Bapa
Adik-adik
Rakan-rakan
Dan yang paling utama
Tn Hj Hassan Bin Hushin
Terima Kasih

Projek

vi

PENGHARGAAN

Ucapan kesyukuran ke Hadrat Ilahi pertama-tamanya saya ucapkan kerana hanya
dengan rahmat dan limpah kurnia serta keizinan-Nya dapat saya menyiapkan projek ini.

Kepada Tn. Hj. Hassan Hushin selaku penyelia laporan projek dan juga penasihat
akademik saya yang tidak jemu memberi tunjuk ajar, nasihat dan teguran kepada saya,
jasa tuan amat saya hargai dan ribuan terima kasih tidak terhingga saya ucapkan.

Kepada ibu bapa, Rohani Binti Chik dan Mohamed Bin Sulong terima kasih
kerana sentiasa memberi sokongan dan hanya dengan berkat doa bonda dan ayahanda
sahajalah yang mendorong anakanda untuk lebih berusaha demi membanggakan kalian.

Akhir sekali terima kasih tidak terhingga saya ucapkan kepada semua pihak yang
terlibat secara langsung dan tidak langsung dalam menjayakan projek ini.

Terima kasih

vii

ABSTRAK

E-Learning merupakan suatu alat untuk membantu dalam proses pembelajaran
yang digunakan sama ada di sekolah mahupun di institusi pengajian tinggi. Kajian ini
merupakan satu tinjauan untuk mengkaji penggunaan sistem E-Learning di Fakulti
Pendidikan Universiti Teknologi Malaysia. Persoalan kajian adalah untuk mengenalpasti
faktor kemudahan dari segi infrastruktur di asrama dan di luar asrama, dan faktor sifat
kendiri pelajar dan juga memberi cadangan penambahbaikan terhadap sistem yang sedia
ada. Rekabentuk kajian yang dijalankan adalah mengunakan kaedah tinjauan berbentuk
deskriptif dengan menggunakan statistik deskriptif perbandingan min. Instrumen kajian
yang digunakan adalah soal selidik yang menpunyai dua bahagian utama iaitu bahagian A
adalah maklumat demografik responden, manakala bahagian B terbahagi kepada tiga
bahagian kecil iaitu B(I) infrastruktur di asrama, B(II) infrastruktur di luar asrama dan
B(III) sifat kendiri pelajar. Instrumen kajian yang digunakan adalah terdiri daripada satu
set soal selidik yang mengandungi 27 item soalan dan menggunakan skala Likert dan
empat soalan berbentuk subjektif. Dalam kajian rintis, nilai alpha yang diperolehi adalah
0.706. Seramai 109 pelajar terlibat dalam kajian ini dan data yang diperolehi dianalisis
mengunakan perisian Statistical Package for Social Science (SPSS 17.0). Kajian
mendapati faktor utama yang mempengaruhi penggunaan E-Learning di kalangan pelajar
adalah faktor kemudahan infrastruktur di luar asrama dan sifat kendiri pelajar. Selain itu
faktor lain ialah kemudahan infrastruktur di asrama. Perkhidmatan internet perlu
diperbaiki dan sifat kendiri pelajar perlu diubah agar E-Learning lebih berjaya.

viii

ABSTRACT

E-Learning is a tool to assist in the learning process used either in school or in
institutions of higher learning. This study is a survey to investigate the use of E-Learning
in the Faculty of Education, Universiti Teknologi Malaysia. The purpose of the study was
to identify factors in terms of infrastructure facilities in the hostel and outside the hostel,
and nature of students‟ self factors and also to provide recommendations for improvement
of the existing systems. Design of the study was descriptive using a survey method by
using descriptive statistical comparison of the mean. The instrument used was
questionnaire which has two main parts, part A is the demographic information of the
respondents, while Part B is divided into three sections that is B (I) infrastructure in
hostels, B (II) infrastructure outside the hostel and B (III) nature of students' self. The
instrument used consisted of questionnaire containing 27 items using Likert scale
questions and four questions are subjective. In the pilot study, alpha value obtained is
0.706. A total of 109 students participated in this study and the data were analyzed using
Statistical Package for Social Science (SPSS 17.0). The study finds key factors
influencing the use of e-learning among students are factor of infrastructure facilities
outside the hostels and the nature of students' self. Besides other factors is the
infrastructure in the hostel. Internet services need to be improved and students‟ self nature
need to be change in order for E-Learning to be more successful.

ix

KANDUNGAN

BAB

PERKARA

MUKA SURAT

PENGESAHAN STATUS TESIS

i

PENGESAHAN PENYELIA

ii

TAJUK KAJIAN

iii

HALAMAN PENGAKUAN

iv

DEDIKASI

v

PENGHARGAAN

vi

ABTRAK

vii

ABSTRACT

viii

KANDUNGAN

ix

SENARAI JADUAL

xv

SENARAI RAJAH

xvii

SENARAI SINGKATAN

xviii

SENARAI LAMPIRAN

xviii

x

BAB 1

1.1

PENDAHULUAN

Pengenalan

1

1.1.1

Perkembangan Kajian Penggunaan E-learning Di Dunia

4

1.1.2

Perkembangan E-Learning Di Malaysia

4

Latar Belakang Masalah

7

1.2.1

Halangan Personaliti

8

1.2.2

Halangan Institusi

8

1.2.3

Halangan Teknologikal

9

1.2.4

Halangan Situasi

9

1.3

Matlamat Kajian

10

1.4

Pernyataan Masalah

10

1.5

Objektif Kajian

11

1.6

Soalan Kajian

11

1.7

Skop Kajian

12

1.8

Kepentingan Kajian

12

1.9

Susunatur Bab

13

1.10

Penutup

15

1.2

xi

BAB 2

SOROTAN LITERATUR

2.1

Pendahuluan

16

2.2

Penubuhan E-Learning

16

2.2.1

Tahap Pertama

18

2.2.2

Tahap Kedua

19

2.2.3

Tahap Ketiga

19

2.2.4

Tahap Keempat

19

2.3

Penggunaan SEL

21

2.4

Masalah Penggunaan SEL

23

2.5

Kejayaan Penggunaan SEL

25

2.6

Penutup

28

xii

BAB 3

METODOLOGI KAJIAN

3.1

Pengenalan

29

3.2

Reka Bentuk Kajian

30

3.3

Populasi dan Persampelan

30

3.4

Instrumen Kajian

31

3.5

Kajian Rintis

32

3.6

Pengumpulan dan Analisis Data

32

3.7

Kaedah Analisis Data

33

Penutup

33

xiii

BAB 4

ANALISIS DATA

4.1

Pengenalan

34

4.2

Analisis Data

34

4.3

Analisis bahagian A: Maklumat Demografik Responden

35

4.3.1 Taburan Dan Peratusan Responden Berdasarkan Jantina

35

4.3.2 Taburan Dan Peratusan Responden Berdasarkan Kursus

36

4.3.3 Taburan Dan Peratusan Responden Berdasarkan
Kekerapan Penggunaan E-Learning Dalam Seminggu

37

4.3.4 Taburan Dan Peratusan Responden Berdasarkan Tujuan
Menggunakan E-Learning

38

4.3.5 Taburan dan Peratusan responden Berdasarkan kehendak
menggunakan E-Learning

39

4.3.6 Taburan responden berdasarkan laman sesawang utama

4.4

yang dibuka apabila mengakses internet

41

Analisis Bahagian B

42

4.4.1 Analisis Bahagian B(I) : Analisis setiap Item berdasarkan
Faktor Kemudahan Infrastruktur di Asrama

42

4.4.2 Analisis Bahagian B(II) : Analisis setiap Item berdasarkan
Infrastruktur di Luar Asrama (Perpustakaan, Fakulti,
WifiUTM Hotspot dan lain-lain)

46

4.4.3 Analisis Bahagian B(II) : Analisis setiap Item berdasarkan
Sifat Kendiri Pelajar

50

4.5

Analisis keseluruhan

55

4.6

Kesimpulan

58

xiv

BAB 5

PERBINCANGAN, RUMUSAN DAN CADANGAN

5.1

Pengenalan

59

5.2

Perbincangan

60

5.3

Faktor kemudahan bagi pengguna untuk menggunakan
SEL

60

5.3.1 Infrastruktur di asrama

60

5.2.2 Infrastruktur di luar asrama

61

5.2.3 Sifat Kendiri

61

5.4

Cadangan penambahbaikan

63

5.5

Rumusan

64

5.6

Cadangan Kajian Lanjut

65

xv

SENARAI JADUAL

NO JADUAL

2.1

TAJUK

MUKA SURAT

Perkembangan penggunaan sistem e-pembelajaran
di UTM

21

3.1

Reability Statistic

32

3.2

Skala Likert yang digunakan untuk pengukuran tahap

33

4.1

Taburan Dan Peratusan Responden Berdasarkan
Jantina

4.2

Taburan Dan Peratusan Responden Berdasarkan
Kursus

4.3

39

Taburan dan Peratusan responden berdasarkan kehendak
menggunakan E-Learning

4.7

38

Taburan responden berdasarkan tujuan menggunakan
E-Learning bagi pilihan jawapan “Lain-lain”

4.6

37

Taburan dan Peratusan responden berdasarkan tujuan
menggunakan E-Learning

4.5

36

Taburan Dan Peratusan Responden Berdasarkan
Kekerapan Penggunaan E-Learning Dalam Seminggu

4.4

35

39

Taburan responden berdasarkan kehendak menggunakan
E-Learning bagi yang memilih jawapan tidak dan
sebab-sebab yang dinyatakan

4.8

40

Taburan responden berdasarkan tiga laman sesawang
utama yang dibuka apabila mengakses internet bagi
pilihan “Lain-lain”

42

xvi

4.9

Analisis setiap item berdasarkan faktor kemudahan
infrastruktur di asrama

4.10

42

Analisis item cadangan penambahbaikan bagi infrastruktur
di asrama

45

4.11

Analisis setiap item berdasarkan infrastruktur di luar asrama

46

4.12

Analisis item cadangan penambahbaikan bagi infrastruktur
di luar asrama

49

4.13

Analisis setiap item berdasarkan sifat kendiri pelajar

50

4.14

Analisis item cadangan penambahbaikan bagi sifat kendiri

54

4.15

Taburan min keseluruhan persoalan kajian

58

xvii

SENARAI RAJAH

NO RAJAH

4.1

TAJUK

MUKA SURAT

Graf taburan responden berdasarkan tiga laman sesawang
utama yang dibuka apabila mengakses internet

41

4.2

Graf infrastruktur di asrama

55

4.3

Graf infrastruktur di luar asrama

56

4.4

Graf sifat kendiri

57

xviii

SENARAI SINGKATAN

CD-ROM

Compact Disc Read Only Memory

E-Learning

Electronic Learning

E-Mail

Electronic Mail

FP

Fakulti Pendidikan

ICT

Information and Communication Technology

IT

Infomation Technology

LAN

Local Area Network

PSZ

Perpustakaan Sultanah Zanahriah

R&D

Research and Development

S

Setuju

SS

Sangat Setuju

STS

Sangat Tidak Setuju

TP

Tidak Pasti

TS

Tidak Setuju

UTM

Universiti Teknologi Malaysia

SENARAI LAMPIRAN
NO LAMPIRAN

A

TAJUK

Borang Soal Selidik

MUKA SURAT

70

1

BAB 1

PENDAHULUAN

1.1

Pengenalan

Sistem E-Learning (SEL) merupakan sistem yang diaplikasikan untuk
meningkatkan kecekapan dalam proses pengajaran dan pembelajaran serta
pengurusan dan pentadbiran dalam sesebuah universiti. Sebagai contoh pada masa
sekarang ini dengan menggunakan SEL ini pensyarah boleh berkomunikasi dengan
pelajar dengan mengadakan perbincangan secara dalam talian, boleh memuat naik
(upload) nota kuliah dan membuat pemberitahuan kepada pelajar. Para pelajar juga
boleh memberi maklum balas terhadap pengajaran pensyarah, memuat turun nota
kuliah, berinteraksi sesama mereka dan dengan pensyarah serta pelbagai faedah lain
lagi. SEL ini akan menjadi sebuah sistem yang amat di perlukan oleh setiap
universiti malah di sekolah juga pada masa yang akan datang.

Menurut Stockley (2003), E-Learning boleh didefinisikan sebagai program
pembelajaran, latihan dan pendidikan yang menggunakan kaedah elektronik yang
membabitkan penggunaan alatan elektronik seperti komputer dan telefon mudah alih
ataupun bahan pengajaran elektronik yang lain. Selain itu E-Learning juga boleh

2

melibatkan proses dalam talian (online) yang membabitkan penggunaan internet
selain menggunakan CD-ROM dan DVD.

Definisi E-Learning ini seringkali berubah-ubah selaras dengan kemajuan
teknologi pada masa kini. Ia juga seringkali disalahtafsirkan dalam iklan-iklan
promosi pendidikan. Bagaimanapun secara umumnya E-Learning adalah sebarang
pengajaran dan pembelajaran yang menggunakan rangkaian elektronik (LAN, WAN
atau internet) untuk penyampaian isi kandungan, interaksi atau pemudahcaraan.
Internet, Intranet, tape audio/video, TV interaktif dan CD-ROM adalah sebahagian
daripada media elektronik yang dimaksudkan di dalam kategori ini. Pengajaran boleh
disampaikan secara ‘synchronously’ (pada waktu yang sama) atau ‘assynchronously’
(pada waktu yang berbeza). Bahan pengajaran dan pembelajaran yang disampaikan
melalui media ini mempunyai teks, grafik, animasi, simulasi, audio dan video. Ia
juga harus menyediakan kemudahan „discussion group‟ dan bantuan professional isi
pelajaran secara dalam talian (online) (Learnframe, 2001).

Proses E-Learning sekarang kebanyakannya menggunakan asas laman web
dan juga penggunaan teknologi dalam membantu proses pengajaran dan
pembelajaran. Berdasarkan jurnal oleh Nichols, M. (2008), E-Learning adalah
sebagai "Pedagogy empowered by digital technology". Melihat kepada definisi yang
dinyatakan oleh Nichols, M. tadi, E-Learning boleh ditafsirkan sebagai proses
pedagogi yang dimantapkan lagi oleh penggunaan teknologi digital seperti
penggunaan laman web, alatan elektronik dan media elektronik.

Pendapat Pollard & Hillage (2001) yang menyatakan bahawa pelajar bukan
sahaja memerlukan sokongan tetapi juga memerlukan tempat untuk belajar tanpa
gangguan. Ini menunjukkan persekitaran untuk pelajar boleh dikira sebagai halangan
dalam proses pembelajaran. Selain itu, Bates (1997) percaya terdapat empat tujuan
utama yang menyebabkan penggunaan teknologi di Pendidikan Tinggi, antaranya
termasuk membaiki kualiti pembelajaran, membaiki pengaksesan kepada pendidikan
dan latihan, mengurangkan kos pendidikan serta membaiki kos efektif bagi

3

pendidikan. Walaupun begitu, penggunaannya yang meluas dalam bidang pendidikan
adalah dipengaruhi oleh iklim atau persekitaran tempat seseorang itu belajar, institusi
atau kampusnya, kelompok dan juga masyarakatnya. Kita perlulah sedar bahawa
pembangunan dan perubahan dalam sains dan teknologi telah membawa banyak
perubahan kepada aspek ekonomi, industri, perniagaan, sosiobudaya dan juga politik
sesebuah negara (Mohd Yusof, 2000).

Kerajaan akan menggalakkan pembelajaran sepanjang hayat melalui
penggunaan ICT seperti pembelajaran jarak jauh. Aplikasi Perdana Koridor
Raya Multimedia (MSC) gelombang pertama akan diperluaskan ke seluruh
negara dalam tempoh Rancangan Malaysia Kelapan setelah Kerajaan
menemukan keberkesanan pelaksanaannya. Konsep sekolah bestari akan
diperluaskan untuk merangkumi 8,000 sekolah pada masa depan melibatkan
pelaksanaan aplikasi perdana gelombang kedua yang akan memberi tumpuan
kepada usahamenarik pemaju teknologi tercanggih dan terkini serta
menggalakkan aktiviti R&D dan pemindahan teknologi. ... infrastruktur asas
ICT telahpun disediakan dalam tempoh Rancangan Malaysia Ketujuh.

Untuk lima tahun akan datang, tumpuan kita adalah untuk menjadikan
Malaysia sebagai "hub" ICT clan multimedia di peringkat global. Untuk
tujuan ini, infrastruktur ICT akan dinaik taraf melalui beberapa insiatif
termasuk meningkatkan keupayaan tulang belakang penghantaran sehingga
10 gigabits sesaat dan memperkenalkan Sistem Pengurusan Rangkaian untuk
menyediakan pekhidmatan yang lebih baik. Infrastruktur ICT juga akan
diperluaskan ke kawasan luar bandar bagi merapatkan jurang digital. Antara
program yang akan dilaksanakan termasuk Infodesa dan Internet Desa yang
menawarkan kursus kesedaran dan latihan.

(Tun Dr Mahathir Mohamad, Mantan Perdana Menteri, usul mengenai
rancangan Malaysia kelapan yang dibentangkan di Dewan rakyat pada 23
April 2001)

4

1.1.1 Perkembangan Kajian Penggunaan E-learning di dunia

Penggunaan E-Learning telah pun berkembang luas sama ada dalam sektor
perindustrian mahupun pendidikan di seluruh dunia. Dalam bidang perindustrian,
penggunaan E-Learning dalam latihan terus meningkat hingga ke 20% pada tahun
2007. Namun pada tahun 2008 terdapat sedikit penurunan kepada 16%. Penggunaan
kelas maya E-Learning dalam latihan perindustrian menurun sekata daripada 16%
pada tahun 2005 hingga 8% pada akhir 2008.

Pasaran dunia terhadap teknologi E-Learning ini dianggarkan berjumlah 38
bilion euro walaupun di Eropah hanya 20% daripada produk E-Learning ini di
pasarkan di pasaran tempatan (EC (2000). Menurut Nagy, A. (2005) The Impact of
E-Learning; isi kandungan, teknologi dan servis dikenalpasti sebagai 3 kunci utama
terhadap kejayaan E-Learning ditambah dengan teknologi internet dan multimedia
yang semakin membangun sekarang menjadi asas utama terhadap berkembangnya
penggunaan E-Learning di seluruh dunia.

Dalam sektor pendidikan pula, E-Learning telah pun berkembang sejak tahun
2006 dengan dianggarkan 3.5 juta pelajar mengambil bahagian dalam pembelajaran
secara online di pusat pengajian tinggi di Amerika Syarikat (Sloan Consortium).
Lebih banyak institusi pengajian tinggi yang menawarkan kursus secara online dan
program ini telah berkembang dengan begitu pesat (Hebert, D. G. 2007).

1.1.2 Perkembangan E-Learning di Malaysia

Agenda IT Kebangsaan (NITA) telah dilancarkan pada Disember 1996 oleh
„National IT Council (NITC) yang dipengerusikan oleh YAB Tun Dr Mahathir
Mohamad, mantan Perdana Menteri Malaysia. NITA memberikan garis panduan
bagaimana teknologi maklumat dan komunikasi, ICT dapat digunakan untuk

5

menjadikan Malaysia sebuah negara maju selaraskan dengan Wawasan 2020 (NITC,
2001). Penubuhan Koridor Raya Multimedia, MSC adalah salah satu usaha NITC
bagi mencapai NITA. Selain itu NITC telah merancang bebrapa strategi bagi
mencapai matlamat dan garis panduan NITA. Strategi itu ialah ‘e-community, „epublic services‟, „e-learning‟, „e-economy‟, dan „e-sovereignty‟.

Tanggungjawab untuk menjayakan pelaksanaan e-learning telah diberikan
kepada Kementerian Pendidikan Malaysia dan juga sektor swasta seperti MIMOS
dan Kumpulan Utusan. Memetik ucapan YB Tan Sri Musa bin Mohamad, Menteri
Pendidikan Malaysia semasa perasmian Seminar Pembangunan Pendidikan 20012010 iaitu:

„….kepesatan

perkembangan

teknologi

maklumat

dan

komunikasi,

pembangunan pendidikan yang dirancangkan ini turut mengambilkira
pembudayaan dan penguasaan ICT di kalangan pelajar di negara ini…usaha
ini juga untuk merapatkan jurang digital terutamanya menyediakan
kemudahan komunikasi melalui internet ke sekolah-sekolah di kawasan luar
Bandar. Ia melibatkan perubahan dasar utama pendidikan negara bagi
menjana pengeluaran sumber tenaga manusia menjadi negara maju
berasaskan

sains

dan

teknologi

tanpa

mengabaikan

kepentingan

pembangunan aspek rohani, jasmani damn emosi selaras dengan Falsafah
Pendidikan Kebangsaan (FPK) untuk melahirkan warganegara yang
progresif, dinamik, patriotik dan bersatu padu.….‟

Wahyu Idrus dan Yahya Buntat (2007) dalam kajian mengenai Aplikasi ELearning dalam Pengajaran dan Pembelajaran di Sekolah-sekolah di Malaysia pula
menyatakan bahawa perkembangan E-Learning di Malaysia masih lagi baru
berbanding dengan negara-negara barat dan Singapura. Dimana sistem pengajaran
dan pembelajaran di Malaysia terarah kepada pembelajaran jarak jauh dan „on-line‟
yang kebanyakannya diperolehi hanya pada peringkat universiti dan kolej swasta.
Oleh kerana kaedah pembelajaran jarak jauh dan „on-line‟ ini dapat ditawarkan

6

hanya dengan kerjasama universiti luar negara telah menyebabkan kos yang
ditanggung oleh pelajar agak tinggi dan membebankan. Namun begitu hampir setiap
institusi pengajian tinggi di Malaysia sama ada awam mahupun swasta telah
menggunakan sistem E-Learning.

E-Learning juga telah diperkenalkan di sekolah-sekolah di bandar dan luar
bandar selaras dengan perkembangan E-Learning di Malaysia. Pihak kementerian
pendidikan juga telah menggalakkan penggunaan E-Pembelajaran. Dengan
penubuhan pasukan projek rintis Sekolah Bestari yang diketuai oleh Jaya Kumar
(2001) yang menjalankan kajian tentang Aplikasi E-Learning dalam pengajaran dan
pembelajaran di Sekolah-sekolah Malaysia telah membuat kesimpulan berdasarkan
dapatan kajian bahawa;

Institut Pengajian Tinggi Awam, Institut Pengajian Tinggi Swasta dan Kolej
Swasta semuanya sedang berusaha untuk menggunakan 'e-learning' sebagai
teknik yang terkini untuk menyampaikan modul-modul mereka. Begitu juga
syarikat antarabangsa sudah mula menggunakan 'e-training' bagi melatih
pekerja mereka. Maka adalah wajar 'e-learning' diperkenalkan kepada semua
pelajar di sekolah-sekolah di Malaysia secepat mungkin supaya mereka tidak
ketinggalan dalam arus perkembangan IT yang begitu pesat sekali. Kita tidak
seharusnya tunggu sehingga semua infrastruktur telekomunikasi, perkakasan
dan perisian e-learning' siap sebelum ianya diperkenalkan kepada pelajar kita.
Perlu diingatkan juga bahawa unsur Kemahiran Berfikir Secara Kreatif dan
Kritis (KBKK) perlu diselitkan secara bijak ke dalam bahan 'e-learning'.
Walau bagaimanapun 'e-learning' yang dicadangkan hanya sebagai tambahan
kepada semua sumber yang sedia ada di sekolah. Guru masih akan
memainkan peranan penting dalam mendidik pelajar kita.

(Jaya Kumar, 2001)

7

Berdasarkan dapatan kajian ini dapat disimpulkan bahawa perlaksanaan ELearning adalah begitu penting sama ada di sekolah mahupun di institusi pendidikan
tinggi.

1.2

Latar Belakang Masalah

SEL ini telah pun dijalankan di setiap fakulti di UTM. Disebalik kejayaan
penggunaan SEL di FP, berdasarkan pemerhatian yang dijalankan, masih ramai lagi
pengguna yang masih belum menggunakan sistem ini dengan sepenuhnya sama ada
dikalangan pensyarah mahu pun pelajar. Hasil pemerhatian juga mendapati terdapat
masalah yang menyebabkan kurangnya penggunaan sistem ini dikalangan pengguna
terutamanya pelajar kerana susahnya untuk mengakses internet di asrama.

Banyak kajian di negara Barat mencadangkan apabila sesuatu teknologi baru
diperkenalkan ke dalam sesebuah organisasi, kajian seharusnya dijalankan untuk
mengetahui apakah manfaat yang diperolehi oleh organisasi itu. Halangan
pembelajaran didapati membawa kepada kesan terhadap seseorang individu dalam
pembelajaran dan tahap kepuasan (Schilke, 2001).

Terdapat empat halangan utama yang dikaji dalam kajian ini iaitu halangan
personaliti, halangan institusi, halangan teknologikal dan halangan situasi. Antara
keempat-empat halangan, halangan teknologikal mencatat min yang tertinggi iaitu
3.10 Hasil kajian adalah sama dengan hasil kajian Mohd Koharuddin, Adanan Mat
Junoh et al. (2003) mengenai kesediaan pelajar Universiti Malaysia menggunakan epembelajaran sebagai satu alat pembelajaran oleh pelajar di Universiti Teknologi
Malaysia. Hasil kajian menunjukkan masalah utama yang dihadapi oleh pelajar
semasa menggunakan e-pembelajaran adalah kekurangan kemudahan internet. Ini
menunjukkan bahawa masalah utama dalam pelaksanaan e-pembelajaran adalah

8

kekurangan kemudahan ICT. Nisbah bilangan komputer dengan bilangan pelajar
masih pada tahap yang rendah. (Md. Sukri Saud, et al. 2007).

Berikut adalah tafsiran bagi halangan-halangan yang dinyatakan dalam kajian
Mohd Sukri Saud, et al. ,2007 :

1.2.1 Halangan Personaliti

Halangan personaliti adalah merujuk kepada persepsi kewujudan halanganhalangan disebabkan siswazah diri sendiri dan sikap siswazah terhadap epembelajaran. Halangan personaliti juga merujuk kepada halangan personaliti
siswazah. Halangan gaya pembelajaran adalah dikategorikan di bawah halangan
personaliti. Halangan gaya pembelajaran merujuk kepada keselesaan siswazah
terhadap

teknologi

dan

menyesuaikan

e-pembelajaran

sebagai

gaya

pembelajarannya.

1.2.2 Halangan Institusi

Halangan institusi mengambil kira dua aspek iaitu pengajar dan reka bentuk
bahan pengajaran bagi e-pembelajaran . Sokongan organisasi dan reka bentuk
pengajaran merupakan faktor yang penting dalam e-pembelajaran. Halangan institusi
berkenaan dengan kurang sokongan daripada pensyarah atau penyelia terhadap
penggunaan e-pembelajaran dan kualiti bagi bahan pengajaran.

9

1.2.3 Halangan Teknologikal

Halangan teknologikal merangkumi rangkaian internet yang sangat perlahan,
pengaksesan e-pembelajaran dan kos yang tinggi dalam perkakasan, perisian,
pembaikian, atau servis komputer. Halangan teknologikal adalah termasuk
kepunyaan komputer yang mampu mengakses internet , konsisten untuk mengakses
internet, kos komputer dan kos pengaksesan internet, masalah teknikal, pengaksesan
kepada teknologi dan kebolehpercayaan teknologi. Halangan teknologikal yang lain
termasuk kualiti teknologi, kekurangan bantuan teknikal, kekurangan kemahiran
teknikal, keselesaan penggunaan teknologi, perubahan teknologi dan masalah “login”.

1.2.4 Halangan Situasi

Halangan situasi adalah dikaitan dengan situasi atau persekitaran seseorang
itu berada. Item untuk halangan situasi termasuk “Terlalu sibuk dengan kerja lain,
gangguan daripada kerja lain, hal rumah dan tempat belajar, kekurangan masa untuk
belajar atas talian dan faktor pengurusan masa.”

Aplikasi E-Learning di Malaysia dan UTM di FP khususnya semakin
meningkat dari sehari ke sehari namun kajian terhadapnya masih lagi kurang.
Keaadaan ini mewujudkan kesukaran untuk mendapatkan data empirik untuk
dijadikan perbandingan atau rujukan. Berdasarkan masalah ini adalah penting kajian
terhadap kejayaan SEL amatlah perlu dijalankan untuk meninjau sejauh mana
kejayaan sistem ini di FP UTM dan dapatan kajian ini dapat memberi sumbangan
kepada pengguna E-Learning di setiap fakulti di UTM dan di FP khususnya.

10

1.3

Matlamat Kajian

SEL yang ada di FP UTM telah lama dijalankan dan mendapat sambutan
daripada kebanyakan penggunanya sama ada pensyarah mahupun pelajar. SEL di FP
UTM telah mendapat penganugerahan sebagai SEL yang terbaik di UTM pada tahun
2007. Antara faedah sistem ini ialah pelajar boleh memuat turun (download) nota
kuliah melalui sistem ini, boleh mengadakan perbincangan secara online dengan
pensyarah dan sesama pelajar. Pensyarah pula boleh membuat pemberitahuan
tentang tarikh kuiz, ujian, meng‟upload‟ nota kuliah dan mengadakan perbincangan
dengan pelajar.

Justeru, matlamat kajian adalah untuk mengenalpasti faktor kejayaan
penggunaan SEL ini di FP UTM serta mencadangkan penambahbaikan yang boleh
dijalankan oleh pihak pengurusan SEL ini untuk memantapkan lagi sistem ini.

1.4

Pernyataan Masalah

Seperti yang dinyatakan sebelum ini SEL di FP UTM adalah yang terbaik
yang ada di UTM namun begitu terdapat permasalahan yang dihadapi oleh pengguna
dalam mengakses kemudahan ini sepertimana halangan-halangan yang telah
dinyatakan di dalam kajian oleh Mohd Sukri Saud, et al. (2007). Halangan dari segi
teknologikal terutamanya dikalangan pelajar seperti kemudahan internet yang ada di
asrama tidak begitu memuaskan, dan juga halangan personaliti iaitu sikap pelajar itu
sendiri yang lebih cenderung kepada membuka laman yang bukan E-Learning dan
juga pengaruh lain.

11

Kejayaan

SEL

di

fakulti

perlu

dikenalpasti

strateginya

untuk

diimplementasikan kepada pelajar dalam membolehkan kemudahan ini digunapakai
sepenuhnya oleh pengguna terutamanya pelajar.

1.5

Objektif Kajian

Objektif kajian ini adalah untuk :

i.

Mengenalpasti faktor-faktor yang mempengaruhi penggunaan SEL

ii.

Mencadangkan penambahbaikan bagi mengatasi masalah yang dihadapi oleh
penguna SEL

1.5

Soalan Kajian

Untuk mencapai objektif yang telah disebutkan di atas, soalan-soalan kajian
berikut telah dikemukakan :

i.

Apakah faktor-faktor yang mempengaruhi penggunaan sistem E-Learning?

ii.

Apakah cadangan penambahbaikan bagi mengatasi masalah yang dihadapi
oleh pengguna SEL?

12

1.6

Skop Kajian

Kajian ini dijalankan bertujuan untuk melihat sejauh mana kejayaan Sistem
E-Learning di FP UTM serta mengenalpasti masalah yang dihadapi oleh pengguna
semasa atau untuk menggunakan sistem ini. Selain itu kajian menumpukan terhadap
cadangan penambahbaikan terhadap SEL yang boleh dijalankan pihak pengurusan
sistem ini.

i.

Kajian ini adalah kajian kuantitatif yang melibatkan penggunaan soal selidik
untuk mendapat maklum balas daripada pengguna sistem. Kebolehpercayaan
hasil kajian adalah bergantung kepada kefahaman, kesungguhan, keikhlasan
responden menjawab item-item soalan.

ii.

Kajian ini dijalankan di Fakulti Pendidikan (FP) Universiti Teknologi
Malaysia (UTM). Dapatan kajian ini tidak boleh digeneralisasikan kepada
keseluruhan fakulti di UTM mahupun di universiti di seluruh negara yang
menggunakan sistem yang sama.

1.7

Kepentingan Kajian

Melalui dapatan kajian ini pihak pengurusan Sistem E-Learning (SEL) dapat
mengetahui tahap kepuasan pengguna dalam menggunakan sistem ini. Dengan
mengetahui tahap kejayaan dan masalah yang dihadapi pengguna semasa
penggunaan SEL pihak pengurusan boleh melakukan penambahbaikan dalam sistem
ini untuk kepentingan bersama.

13

Selain itu semua pengguna SEL dapat diyakinkan bahawa penggunaan sistem
ini dapat memberi banyak faedah dan kemudahan kepada mereka. Para pensyarah
dapat memantau penglibatan pelajar, pelajar dapat berhubung dengan pensyarah
bukan hanya ketika waktu kuliah dan proses pengajaran dan pembelajaran menjadi
lebih mudah dengan adanya sistem ini.

Dapatan kajian ini juga dapat membantu dalam menambah baik lagi SEL
dengan memperkenalkan beberapa faktor yang boleh mempengaruhi kejayaan sistem
ini. Jika kajian seterusnya dijalankan terhadap sistem ini, cadangan oleh kajian ini
boleh dipertimbangkan untuk lebih memperbaiki dan memperkembangkan lagi
instrumen kajian yang digunakan.

1.8

Susunatur Bab

Kajian yang akan dijalankan merangkumi lima bab dan berikut merupakan
ringkasan bagi setiap bab:

i)

Bab Satu

Bab Satu menerangkan latar belakang yang menjadi asas kepada
perlaksanaan kajian ini. Kandungan bab ini terdiri daripada pengenalan terhadap
kajian, penyataan masalah, matlamat kajian, objektif kajian, skop kajian, kepentingan
kajian, metodologi kajian dan susunatur bab.

14

ii)

Bab Dua

Bab Dua pula penulis akan membincangkan tentang penubuhan E-Learning,
kandungan dan maklumat terperinci lain tentang E-Learning di UTM. Selain itu
penulis juga akan membincangkan sedikit sebanyak tentang permasalahan dan
kejayaan E-Learning dengan merujuk kepada kajian-kajian terdahulu.

iii)

Bab Tiga

Bab Tiga memberi penerangan mengenai kaedah kajian di mana penulis akan
menerangkan secara terperinci berkenaan dengan instrument kajian yang akan
digunakan dan juga bakal responden yang terlibat dalam kajian ini. Penulis juga akan
menerangkan tentang kaedah penganalisisan data yang akan dilakukan didalam bab
yang seterusnya.

iv)

Bab Empat

Bab Empat pula melibatkan analisis data yang diperoleh daripada kaedah
kuantitatif. Analisis yang akan dijalankan bagi memperolehi data yang dikehendaki
adalah dengan cara statistik deskriptif dan kaedah perbandingan min. Selain itu,
analisis bagi cadangan penambahbaikan yang dikemukakan oleh responden juga
dibuat.

iv)

Bab Lima

Bab Lima adalah bab terakhir yang merupakan perbincangan cadangan dan
rumusan bagi kajian yang telah dijalankan penulis. Seterusnya dijelaskan penemuan

15

kajian yang selaras dengan objektif yang ditetapkan dalam Bab Satu serta cadangan
bagi mengatasi masalah yang wujud. Cadangan dan kesimpulan yang penulis
utarakan adalah berdasarkan kepada data-data yang diperolehi melalui soal selidik
terhadap pengguna SEL mahupun melalui perolehan data skunder seperti media
massa, jurnal dan sebagainya.

1.9

Penutup

Dalam bab ini telah dibincangkan tentang berbagai-bagai definisi E-Learning
serta maklumat lain tentang E-Leaning seperti penubuhannya mengikut dasar kerajaan
dalam menerapkan proses pengajaran dan pembelajaran secara siber yang lebih
berkesan. E-Learning adalah amat penting untuk dikuasai terutamanya oleh para pelajar
dan juga bakal guru dalam menghadapi cabaran pengajaran dan pembelajaran masa kini
yang berorientasikan secara dalam talian. Dengan jumlah pelajar yang telah mempunyai
asas dan pengetahuan untuk menggunakan internet semakin bertambah, maka amat
wajarlah bagi bakal-bakal guru juga untuk berkembang seiring dengan bakal pelajar
mereka agar tidak ketinggalan. Menepati dengan saranan kerajaan agar penggunaan ICT
diperluaskan dalam semua bidang demi mempersediakan setiap bakal pemimpin negara
untuk menghadapi cabaran Wawasan 2020.

16

BAB 2

SOROTAN LITERATUR

2.1

Pendahuluan

Bab ini akan membincangkan tentang penubuhan E-Learning, kandungan dan
maklumat terperinci lain tentang E-Learning di UTM. Beberapa kajian lepas tentang
penggunaan SEL dan sistem lain yang mempunyai persamaan dengan SEL juga
dinyatakan dalam bab ini dengan fokus terhadap masalah dan kejayaan penggunaan
SEL.

2.2

Penubuhan E-Learning

Selaras dengan berkembangnya kemajuan penggunaan E-Learning di dalam
sistem pendidikan di Malaysia, UTM dan FP UTM khasnya telah membangunkan
SEL dengan tujuan untuk memudahkan lagi proses pengajaran dan pembelajaran
bagi pensyarah dan pelajar UTM.

17

Penyelidikan dan pembangunan e-pembelajaran di UTM telah bermula sejak
lewat tahun 1980an (Su Lih Teng, 2007). Tujuan transfomasi ini berlaku adalah bagi
melahirkan siswazah dan sumber manusia yang berkecemerlangan akademik serta
meningkatkan taraf UTM ke universiti peringkat dunia (Mohd Koharuddin et al.,
2003).

Mohamed Noor Hassan et al. (2000), telah melakukan satu pembentangan
kertas kerja terhadap penyelidikan dan pembangunan serta pelaksanaan (PPP) epembelajaran di UTM. Menurut beliau PPP dapat dibahagikan kepada dua era yang
penting iaitu era permulaan (1988 - 1995), dan era pertumbuhan (1996 - 2000).
Berikut ialah maklumat lanjut mengenai setiap era yang dibentangkan oleh beliau:

Pada era permulaan (1988-1995), PPP e-pembelajaran lebih kepada bentuk
pembangunan bahan pengajaran multimedia dan pembinaan perisian untuk
komputer. Contohnya seperti pembangunan bahan pengajaran multimedia berasaskan
video (tahun 1988), pembangunan perisian kursus dengan menggunakan Authorware
dan IBM Linkway (tahun 1989), pembangunan Pengajaran Bantuan Komputer Pintar
(Intelligent CAP), pakej pembelajaran elektronik berasaskan slaid (tahun 1991) dan
rekabentuk serta penghasilan pakej pembelajaran multimedia berasaskan teknik
karaoke.

Era pertumbuhan (1996 - 2000) pula merupakan tahap pelaksanaan projekprojek penyelidikan berkaitan dengan pembelajaran eletronik di UTM. Sebanyak 25
projek penyelidikan berkaitan pembelajaran elektronik yang telah disokong dengan
geran penyelidikan jangka pendek (UPP) dan geran jangka pangjang (IRPA) telah
dijalankan antara tahun 1996 hingga 2000. Antara projek-projek tersebut, 14 projek
tertumpu pada pembangunan perisian kursus, lapan projek merupakan pembangunan
sistem dan teknologi komputer untuk pembelajaran elektronik, dan hanya tiga projek
yang tertumpu pada kajian keberkesanan pembelajaran pembelajarn elektronik.
Selain itu, UTM juga telah menjalankan kegiatan pembangunan infrastruktur, sistem

18

maklumat dan perisian kursus untuk pembelajaran eletronik tanpa sebarang sokongan
geran penyelidikan.

SEL merupakan salah satu aplikasi yang dibangunkan di bawah projek
Kampus Siber UTM yang telah dilancarkan oleh YB Menteri Pelajaran pada tahun
1997. Pada masa tersebut, SEL dikenali sebagai Pembelajaran Maya (Mohd Nihra
Haruzuan et al., 2005). Tujuan pelaksanaan projek ini adalah untuk memudahkan
pelajar mencapai maklumat mengenai sesuatu mata pelajaran yang diambil oleh
mereka, meningkatkan minat serta kefahaman pelajar, menyediakan kemudahan
untuk pelajar belajar mengikut kemampuan sendiri dan mendedahkan pelajar dengan
konsep pendidikan tanpa batas. Bagi menjayakan tujuan-tujuan tersebut, beberapa
prototaip modul aplikasi telah dibangunkan. Antaranya ialah perpustakaan
elektronik, sistem graduan, sistem peperiksaan, kuliah elektronik, kafe siber dan
asrama elektronik (Su Lih Teng, 2007)

Menurut Mohamed Noor Hassan et al. 2000, secara ringkasnya pembangunan
SEL dapat dibahagikan kepada empat tahap utama seperti berikut:

2.2.1 Tahap Pertama

Dalam tahap ini, maklumat am mengenai sesuatu mata pelajaran disediakan
dan dapat dicapai oleh pelajar pada bila-bila masa melalui Internet. Antara maklumat
yang boleh diperoleh ialah maklumat mengenai pensyarah yang mengajar (termasuk
nombor bilik, sambungan telefon dan alamat e-mail), jam pertemuan, prasyarat,
objektif mata pelajaran, sinopsis mata pelajaran, perancangan mingguan yang
lengkap sepanjang sesi persekolahan, polisi, pembahagian markah untuk penilaian,
senarai buku teks dan rujukan.

19

2.2.2 Tahap Kedua

Maklumat am di tahap satu diperhiaskan mengikut topik-topik yang akan
dibincangkan dalam kelas. Isi kandungan setiap topik diberikan dengan lebih
terperinci serta senarai tugasan atau aktiviti bagi mencapai objektif-objektif yang
disasarkan.

2.2.3 Tahap Ketiga

Nota kuliah yang lengkap berserta soalan-soalan latihan dan tugasan
disediakan dalam laman web bagi mata pelajaran tersebut. Nota kuliah ini bercirikan
multimedia. Terdapat pautan kepada sumber maklumat dari seluruh dunia juga
disediakan bagi membolehkan pelajar mencari maklumat dan menambah bahan yang
diberikan semasa kuliah. Dari sini, satu kemudahan perbincangan disediakan. Pelajar
dapat

mengemukakan

soalan

secara

elektronik

kepada

pensyarah

atau

membincangkan pendapat mereka mengenai topik dengan pelajar lain.

2.2.4 Tahap Keempat

Semua bahan pengajaran boleh diperoleh secara talian. Tiada kuliah secara
formal dan pelajar menggunakan komputer sepenuhnya untuk mengikuti bahan yang
hendak disampaikan, mengambil kuiz, ujian dan sebagainya. Peringkat ini khasnya
dituju kepada program jarak jauh bagi pelajar luar kampus yang tidak mengikuti
kuliah secara formal.

Pada tahun 2001 SEL mula diperkenalkan kepada siwa dan siswazah di
UTM. Pelaksanaannya bermula dengan penyediaan bahan kursus oleh pensyarah dan

20

jawatankuasa peringkat falkuti (Mohamed Noor Hassan et al., 2003). Pensyarahpensyarah UTM digalakkan mempaparkan nota dalam portal e-learning untuk
rujukan pelajar dalam kampus (Baharuddin, 2001). Antaranya, beberapa portal yang
berkaitan dengan pembelajaran mengenai Teknologi Komunikasi dan Maklumat
telah dibangunkan oleh Fakulti Pendidikan UTM, di Jabatan Multimedia Pendidikan.
Kesemua portal tersebut adalah dibawah satu akronim CELIk IT (Computer-based
Electronic Learning hi Information Technology). Untuk menjayakan kursus dalam
talian, satu penyelidikan dan pembangunan telah diusahakan oleh Noraffandy
Yahaya untuk menguji keberkesanan alat pembangunannya yang bernama Webbased Intergrated Learning (WILL). Tujuan utama WILL adalah untuk menghasilkan
aplikasi yang dapat menyokong pensyarah menguruskan bahan pembelajaran dan
mempersembahkan

bahan

tersebut

dengan

berkesan

dalam

persekitaran

pembelajaran. Kemudian, bahan-bahan kursus dimuatkan di rangkaian net melalui
Pusat Komputer. Pusat Komputer juga membekalkan sokongan teknikal Pengurusan
Teknologi Maklumat di fakulti (Su Lih Teng, 2007).

Pada tahun 2004, FP mula melaksanakan proses pengajaran dan pembelajaran
melalui internet atau dikenali e-pembelajaran (Yusof Boon, 2005). Sebagai langkah
permulaan, bengkel-bengkel e-learning telah diberikan kepada semua pensyarah dari
Jabatan Pendidikan Sains dan Jabatan Asas Pendidikan. Tujuan bengkel tersebut
adalah untuk memberi pendedahan dan kemahiran kepada peserta untuk
melakasanakan P&P melalui internet dan seterusnya membina dan mengendalikan
laman web mata pelajaran serta profil peribadi menggunakan perisian Moodle, satu
sistem pengurusan pembelajaran (Su Lih Teng, 2007).

21

Secara ringkas, perkembangan e-learning di UTM adalah seperti berikut:

Jadual 2.1: Perkembangan penggunaan sistem e-pembelajaran di UTM
Tahun
Sistem e-pembelajaran
1997

IIS

1998

IIS

2001

Web CT & Harvest Road

2004

Moodle

Su Lih Teng (2007)

2.3

Penggunaan SEL

Abdul Razak Salleh (1999) melaporkan sistem maklumat pengurusan yang
dibina adalah bagi membantu pensyarah-pensyarah dan Jabatan Hal Ehwal
Akademik Universiti Utara Malaysia (UUM) untuk memproses markah pelajar.
Sistem maklumat ini mempunyai banyak data lain yang boleh digunakan dan
dimanfaatkan oleh pengguna terutama pelajar. Hasil kajian ini menunjukkan sistem
maklumat perlu sentiasa dikemaskini

dari semasa ke semasa supaya boleh

digunakan untuk menentukan pengambilan pelajar bagi kursus-kursus tertentu di
UUM dan memudahkan pengaturcaraan terutamanya untuk keperluan pengijazahan.
Ini kerana UUM agak kerap mengubah syarat pengijazahan bagi mengikuti
perkembangan semasa dan keperluan pelajar. Daripada kajian ini dapat dilihat
bahawa sistem maklumat pengurusan yang digunakan di UUM adalah hampir sama
dengan SEL dan AIMS (Academic Informatian and Management System) yang ada
di Universiti Teknologi Malaysia (UTM). Kajian ini dirujuk untuk menjelaskan
bahawa SEL yang ada perlu dikemaskinikan bagi memenuhi keperluan semasa dan
kehendak serta keperluan pengguna disamping untuk menentukan kejayaan sistem.

22

Menurut Hamilton & Chervanny (1981) kualiti sistem maklumat boleh diukur
sumbangannya dengan melihat kepada pencapaian objektif organisasi. Sebagai
contoh jika objektif SEL di UTM adalah untuk membantu proses pembelajaran
pelajar dan proses pengajaran pensyarah, adakah objektif tersebut tercapai untuk
kedua-dua belah pihak dan pelajar? Ataupun hanya sebelah pihak sahaja yang
mendapat manfaat? Hal ini sepatutnya diberikan penekanan penting demi utuk
mencapai objektif penubuhan SEL di UTM berjaya dicapai seterusnya dapat
menentukan kejayaan penggunaan SEL di UTM dan di FP khususnya.

Banyak kajian tentang kualiti telah dilaksanakan (Garvin, 1984 &1987;
Zeithaml, 1988; Zeithaml, Parasaraman & Berry, 1987; DeLone & McLean, 1992;
Pitt, Watson & Kavan, 1995). Sistem maklumat mesti dinilai oleh pengguna untutk
mengetahui kualiti sistem itu dan banyak kajian mengenai kejayaan sistem maklumat
adalah berasaskan kepada kepuasan pengguna sistem (Lee & Lee, 2000). Kepuasan
pengguna, sikap pengguna, penggunaan sistem dan analisis kos-manfaat adalah
pendekatan yang digunakan untuk mengkaji kualiti sistem maklumat (King &
Rondriquez, 1978; Srinivasan, 1985) namun begitu pendekatan yang paling banyak
digunakan adalah secara pendekatan terhadap kepuasan pengguna (Miller & Doyle,
1987; Delone & McLean, 1992). Model kepuasan pengguna juga oleh diperluaskan
lagi dengan melihat kepada skop manfaat sistem kepada individu dan organisasi
(DeLone & McLean, 1992; Seddon & Kiew, 1995).

Satu kajian kes mengenai penerimaan e-pembelajaran oleh pelajar dari
Bangkok University telah dijalankan (Research Institute of Bangkok University,
2002). Kajian ini menggunakan model “Technology Acceptance Model” atau TAM
yang dibentukkan oleh Davis,F.D. untuk mencari faktor pelajar terhadap penerimaan
e-learning. Didapati faktor yang menyebabkan pelajar menerima e-learning termasuk
kemahiran komputer, kemahiran Internet, pandangan kegunaan, kesenangan
menggunakan dan sikap terhadap e-learning, manakala masa penggunaan seminggu
tiada kaitan dengan penerima e-learning.

23

Hasil kajian Lee & Lee (1992) menunjukkan bahawa nilai dan pengorbanan
oleh pengguna merupakan penentu kepada penggunaan sistem maklumat. Pengguna
adalah penentu kejayaan sesebuah sistem tersebut. Jika sistem yang dilaksanakan
tidak mendapat sambutan ataupun pengguna tidak tahu dan tidak berminat untuk
menggunakan sistem maka sistem tersebut perlulah dikaji semula keberkesanannya
dengan mengambil kira setiap skop permasalahan yang dihadapi oleh pengguna.

2.4

Masalah Penggunaan SEL

Akses kepada ICT merupakan masalah utama di Malaysia. 83% masyarakat
di kawasan luar bandar dan 60% di kawasan bandar mendapati akses kepada ICT
adalah terlalu mahal. Dari 1.5 juta rakyat Malaysia yang mengunakan internet, 50%
berada di Selangor dan Wilayah Persekutuan. Ini mewujudkan jurang digital yang
ketara di dalam masyarakat Malaysia (Education Quarterly: 35, 2001). Kekurangan
bahan pengajaran dan pembelajaran di dalam Bahasa Melayu juga agak merisaukan.
Manakala Bahasa Inggeris digunakan di hampir 80% laman web (Media Asia, 176,
1999). Tiada akses kepada internet serta talian akses yang perlahan merupakan
cabaran yang dirasai di sekolah-sekolah tertentu. Begitu juga sekolah yang tidak
mempunyai komputer (kecuali untuk urusan pentadbiran) atau kuasa elektrik
memberikan cabaran yang hebat dalam pelaksanaan 'e-learning'.

Melihat kepada kajian oleh Visscher, Fung dan Wild (1999), dapatan kajian
mendapati bahawa pemasangan sistem maklumat „School Administration and
Management System‟ (SAMS) di semua sekolah di Hong Kong didapati tidak
mendatangkan banyak manfaat kepada pengguna mahupun organisasi. Kajian
mereka melibatkan 1176 responden dari 264 buah sekolah di Hong Kong. Hasil
menunjukan hanya 661 orang responden pernah cuba menggunakan SAMS manakala
515 orang lagi tidak pernah cuba untuk menggunakan SAMS ini. Latihan terhadap
penggunaan SAMS ini hanya diberikan kepada penyelaras SAMS sahaja dan 37%

24

daripada responden tidak pernah mendapat latihan formal unutk penggunaan SAMS.
Pada pendapat responden sekiranya latihan kemahiran diberikan sepenuhnya kepada
semua pengguna SAMS maka kefahaman pengguna terhadap SAMS dapat di
peringkatkan. Daripada kajian ini dapatlah dicadangkan bahawa pengguna SEL perlu
sedikit sebanyak diberikan latihan oleh pihak pengurusan akan penggunaannya
supaya kefahaman pengguna terhadap faedah dan pentingnya sistem ini dapat
dipertingkatkan seterusnya dapat menentukan kejayaan SEL.

Menurut Eastin & LaRose (2000), seseorang yang memiliki tahap kecekapan
diri terhadap e-pembelajaran yang rendah akan kurang yakin terhadap kebolehan
sendiri mengakses e-pembelajaran dan tidak cekap dalam menggunakan kemahiran
tersebut dalam kehidupan beliau. Halangan didefinisikan sebagai rintangan yang
dihadapi oleh pelajar yang akan membawa kesan yang negatif terhadap mereka
dalam menggunakan e-pembelajaran. Halangan pembelajaran didapati membawa
kepada kesan terhadap seseorang individu dalam pembelajaran dan tahap kepuasan
(Giles, 1999; Schilke, 2001). Kurang sokongan daripada pensyarah atau penyelia
terhadap penggunaan e-pembelajaran adalah dianggapkan sebagai halangan oleh
institusi itu sendiri (ASTD & Masie, 2001; Garland, 1993; Campeau & Higgins,
1995; Schilke, 2001). Ini termasuklah kurangnya kualiti bagi bahan pengajaran
(Garland, 1993; Oblinger, Barone & Hawkins, 2001; Schilke, 2001). Komputer yang
tidak mampu untuk mengakses internet dianggapkan sebagai permasalahan dari segi
teknologikal (Gorard & Selwyn, 2000). Selain itu terdapat permasalahan dari segi
konsistensi komputer untuk mengakses internet, kos komputer dan kos pengaksesan
internet (Kramarae, 2001; Pollard & Hillage, 2001), masalah teknikal (Bischolf,
2000), pengaksesan kepada teknologi (Schilke, 2001: Pollard & Hillage, 2001;
Williams, 2001) dan kebolehpercayaan teknologi. Permasalah yang lain adalah
termasuk kualiti teknologi, kekurangan bantuan teknikal, kekurangan kemahiran
teknikal, keselesaan penggunaan teknologi, perubahan teknologi dan masalah “login” (Schilke, 2001).

25

2.5

Kejayaan Penggunaan SEL

Kejayaan sistem maklumat boleh dilihat dari segi kesan, sumbangan dan
manfaat penggunaan sistem itu terhadap pencapaian objektif organisasi seperti
penglibatan pengguna, kepuasan pengguna, manfaat kepada individu, dan manfaat
kepada organisasi (Ives, Olson & Baroudi, 1984; McKeen, Guimaraes & Wetherbe,
1994; Jamshid Etezadi-Amoli & Ali F. Farhoomand, 1996). King & Sabherwal
(1992) telah mengkaji ciri utama sistem maklumat strategik dan hubungannya
dengan faktor-faktor konstektual untuk mewakili persekitaran industri, strukutur
organisasi dan fungsi sistem maklumat itu dan mendapati dan hasilnya kejayaan
sistem ini adalah dalam pengurangan kos dan menyediakan suatu kelainnan dalam
organisasi. Welber & Plinskin (1996) pula mengkaji kejayaan penggunaan sistem
maklumat ke atas dua buah syarikat yang bergabung di Israel. Hasil kajian mereka
mendapati penggabungan dua buah organisasi yang mempunyai sistem maklumat
masing-masing boleh mendatangkan kesan yang positif dan boleh memanfaatkan
organisasi yang bergabung dengan syarat, kawalan dibuat terhadap bahan, sumber
dan budaya organisasi yang bergabung itu.

Menurut DeLone & McLean (1992), kejayaan sistem maklumat dapat diukur
dari segi kualiti sistem maklumat itu, kualiti maklumat, penggunaan maklumat,
kepuasan pengguna, manfaat kepada invidu dan organisasi. Laurillard (1991: 148)
menyatakan bahawa sebarang bahan pembelajaran kendiri berpusatkan komputer
mestilah mempunyai ciri-ciri berikut:

i.

Informasi atau maklumat baru

ii.

Dokumen yang terkait

Dokumen baru